Hai thắc mắc phổ biến nhất mà mọi người tra cứu là nhóm 3 có nghĩa là gì và khi nào hồ sơ được sạch. Câu trả lời ngắn gọn ngay dưới đây:
Nợ xấu nhóm 3 là khoản nợ bị quá hạn từ 91 đến 180 ngày, hay còn được gọi là “nợ dưới tiêu chuẩn”. Đây là mức đầu tiên bị tính là nợ xấu.
Thời gian được xóa: tối đa 5 năm tính từ ngày bạn tất toán, chứ không tính từ ngày bị xếp vào nhóm 3. Với khoản dư nợ dưới 10 triệu đồng, CIC thôi cung cấp thông tin ngay khi đã tất toán.
Nợ xấu nhóm 3 nghĩa là gì?
Hiện nay, nợ tại Việt Nam được phân loại dựa trên Thông tư 31/2024/TT-NHNN ngày 30/6/2024 do Ngân hàng Nhà nước ban hành. Tất cả dư nợ được chia làm năm nhóm:
| Nhóm | Tên gọi | Số ngày quá hạn | Mức trích lập dự phòng |
| Nhóm 1 | Nợ đủ tiêu chuẩn | Còn trong hạn hoặc trễ hạn dưới 10 ngày | 0% |
| Nhóm 2 | Nợ cần chú ý | Trễ hạn từ 10 đến 90 ngày | 5% |
| Nhóm 3 | Nợ dưới tiêu chuẩn | Trễ hạn từ 91 đến 180 ngày | 20% |
| Nhóm 4 | Nợ nghi ngờ | Trễ hạn từ 181 đến 360 ngày | 50% |
| Nhóm 5 | Nợ có khả năng mất vốn | Trễ hạn hơn 360 ngày | 100% |
Cột cuối thể hiện mức trích lập dự phòng cụ thể theo Nghị định 86/2024/NĐ-CP, nghĩa là khoản tiền tổ chức tín dụng buộc phải trích từ lợi nhuận cho từng khoản nợ thuộc nhóm ấy. Đó chính là lý do về mặt kinh tế khiến hồ sơ từ nhóm 3 trở lên bị từ chối.
Nợ xấu theo quy định của Ngân hàng Nhà nước bao gồm nhóm 3, nhóm 4 và nhóm 5. Vì vậy nhóm 3 chính là đường ranh giới: ở nhóm 2 trở xuống bạn chỉ mới bị “chú ý”, còn khi sang nhóm 3 là đã chính thức vào danh sách nợ xấu.
Không chỉ dựa vào số ngày quá hạn
Đây là điểm mà nhiều bài viết thường bỏ qua. Số ngày quá hạn là tiêu chí hay gặp nhất, nhưng không phải là tiêu chí duy nhất. Một khoản nợ còn có thể bị xếp vào nhóm 3 khi đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, được miễn hoặc giảm lãi vì khách hàng không có khả năng trả, hoặc bị tổ chức tín dụng nhận định là có khả năng không thu hồi được đầy đủ.
Tức là dù chưa trễ hạn đủ 91 ngày, bạn vẫn có thể rơi vào nhóm 3 nếu khoản vay từng được gia hạn hoặc cơ cấu lại.
Quy tắc “nhóm nợ cao nhất”
Khi bạn có nhiều khoản vay ở nhiều đơn vị khác nhau, cả hồ sơ của bạn sẽ bị xếp theo nhóm nợ tệ nhất hiện có. Chỉ một khoản vay tiêu dùng 3 triệu đồng trễ hạn bốn tháng cũng đủ kéo toàn bộ hồ sơ xuống nhóm 3, dù những khoản khác bạn vẫn thanh toán đầy đủ, đúng hạn.
Nợ xấu nhóm 3 bao lâu thì được xóa?
Quy tắc 5 năm và mốc bắt đầu tính
Căn cứ khoản 1 Điều 11 Thông tư 03/2013/TT-NHNN, thông tin tiêu cực của khách hàng vay chỉ được dùng để tạo lập sản phẩm thông tin tín dụng trong khoảng thời gian tối đa 05 năm, kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực đó.
Cụm từ then chốt là “kể từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực”. Đồng hồ đếm 5 năm chỉ khởi động khi bạn đã trả hết nợ, chứ không phải từ lúc bị xếp vào nhóm 3. Càng chần chừ chưa tất toán, điểm xuất phát càng bị đẩy lùi.
Không ít người hiểu ngược lại, cho rằng chỉ cần đợi đủ 5 năm là hồ sơ sẽ tự sạch. Điều này sai. Khi khoản nợ vẫn còn treo, thông tin tiêu cực chưa “kết thúc” và đồng hồ cũng chưa bắt đầu đếm.
Trường hợp ngoại lệ: dư nợ dưới 10 triệu đồng
Đây là phần thông tin hữu ích nhất của cả bài viết, đồng thời cũng là điều các dịch vụ “xóa nợ xấu” có thu phí không muốn bạn biết.
Căn cứ chính sách cung cấp thông tin của CIC, đối với khoản nợ xấu có dư nợ dưới 10 triệu đồng, CIC sẽ thôi cung cấp lịch sử nợ xấu ngay khi bạn đã tất toán và tổ chức tín dụng đã báo cáo việc tất toán, không cần đợi đủ 5 năm.
Bạn nên kiểm tra ngay dư nợ của khoản vay đang khiến mình bị xếp nhóm 3. Nếu con số dưới 10 triệu, gom tiền trả dứt điểm có thể rút ngắn thời gian chờ từ năm năm xuống chỉ còn vài tuần.
Dữ liệu cập nhật có độ trễ
Đã tất toán không đồng nghĩa với việc hồ sơ sạch ngay trong ngày. Tổ chức tín dụng gửi báo cáo cho CIC theo kỳ, thường mất vài tuần. Trong khoảng thời gian này, kết quả tra cứu CIC vẫn hiện trạng thái cũ.
Bạn nên xin giấy xác nhận đã tất toán bằng văn bản và lưu giữ lại. Đó là bằng chứng cần thiết nếu về sau dữ liệu không được cập nhật đúng.
Làm sao để xóa nợ xấu nhóm 3
Không tồn tại cách “xóa” nào theo kiểu can thiệp vào dữ liệu. Chỉ có một quy trình hợp lệ với bốn bước:
- Trả hết toàn bộ khoản nợ, gồm cả gốc, lãi lẫn phí phạt. Trả một phần sẽ không khiến đồng hồ bắt đầu đếm.
- Nhận giấy xác nhận tất toán từ tổ chức tín dụng, có đóng dấu hoặc chữ ký xác nhận.
- Đợi tổ chức tín dụng báo cáo lại cho CIC, sau đó tự tra cứu để chắc chắn trạng thái đã được cập nhật.
- Đợi hết thời hạn lưu trữ, tức là ngay lập tức nếu dư nợ dưới 10 triệu, hoặc tối đa 5 năm với khoản lớn hơn.
Trường hợp bạn thấy thông tin trên CIC sai sự thật, ví dụ khoản vay không thuộc về bạn hoặc đã trả rồi mà vẫn bị ghi nợ, bạn có quyền khiếu nại trực tiếp tới tổ chức tín dụng đã báo cáo và tới CIC để đề nghị điều chỉnh. Đây là cách duy nhất để dữ liệu được sửa trước thời hạn.
Cẩn trọng với dịch vụ “xóa nợ xấu”
Không một cá nhân hay tổ chức nào có khả năng xóa lịch sử nợ xấu trên CIC theo yêu cầu. Dữ liệu chỉ được thay đổi khi tổ chức tín dụng báo cáo lại, hoặc khi đã hết thời hạn lưu trữ theo quy định.
Tất cả quảng cáo kiểu “nhận xóa nợ xấu CIC, phí trọn gói” đều là lừa đảo. Điều đáng ngại hơn cả khoản phí: để “làm hồ sơ”, họ sẽ đòi CCCD và thông tin cá nhân của bạn, vốn có thể bị lợi dụng để mở khoản vay mới mang tên bạn.
Nợ xấu nhóm 3 gây ảnh hưởng gì?
| Hạng mục | Tác động khi ở nhóm 3 |
| Vay ngân hàng | Hầu như chắc chắn bị từ chối |
| Mở thẻ tín dụng | Không được duyệt |
| Mua trả góp | Đa số công ty tài chính không duyệt |
| Bị truy tố hình sự | Không, ngoại trừ khi có dấu hiệu chiếm đoạt |
| Xuất cảnh | Không bị cấm chỉ do nợ xấu |
Nợ xấu nhóm 3 có khiến bạn bị truy tố?
Không. Không trả nợ đúng hạn được xem là tranh chấp dân sự, chứ không phải là tội phạm. Bên cho vay có quyền khởi kiện ra toà dân sự để đòi tiền, nhưng đó là vụ kiện dân sự, không phải truy tố hình sự.
Một khoản nợ chỉ có thể trở thành vụ án hình sự khi phát sinh dấu hiệu chiếm đoạt, ví dụ dùng giấy tờ giả hoặc thông tin gian dối để vay ngay từ đầu, hoặc vay hợp pháp nhưng sau đó bỏ trốn để né tránh nghĩa vụ. Các hành vi này thuộc phạm vi tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Bộ luật Hình sự, chứ không phải vì bạn đang ở nhóm 3.
Khi nhân viên thu hồi nợ đe doạ “khởi tố hình sự” hoặc “bắt giam” chỉ vì bạn trả chậm, đó là gây sức ép tâm lý chứ không có căn cứ pháp lý.
Nợ xấu nhóm 3 có được đi nước ngoài không?
Bản thân nợ xấu không làm bạn bị cấm xuất cảnh. Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019 không đưa “đang có nợ xấu ngân hàng” vào danh sách các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh.
Dù vậy, Điều 36 của luật này có quy định về trường hợp người có nghĩa vụ thi hành bản án dân sự có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Tức là chuỗi sự việc phải diễn ra đủ các bước: chủ nợ khởi kiện, toà tuyên bản án, bạn mang nghĩa vụ thi hành án, sau đó cơ quan có thẩm quyền mới ra quyết định tạm hoãn. Một khoản nợ nhóm 3 vài triệu đồng gần như chẳng bao giờ đi hết chuỗi này.
Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nếu đã nhận thông báo từ toà án hoặc cơ quan thi hành án, bạn nên hỏi ý kiến luật sư thay vì dựa vào bài viết trên mạng.
Nợ xấu nhóm 3 còn vay được không?
Trả lời ngắn gọn: ở ngân hàng thì hầu như không. Theo Nghị định 86/2024/NĐ-CP, mỗi khoản nợ nhóm 3 buộc tổ chức tín dụng trích lập dự phòng 20% giá trị khoản nợ. Đây là lý do kinh tế khiến hồ sơ bị loại tự động ngay từ khâu tra CIC.
Một vài công ty tài chính và ứng dụng vay online có điều kiện dễ hơn, nhưng chi phí cao gấp nhiều lần, đồng thời đây cũng là nơi tập trung nhiều quảng cáo lừa đảo nhất. Chúng tôi đã phân tích từng kênh, kèm thông tin công bố chính thức của mỗi đơn vị về nhóm nợ họ thật sự chấp nhận, trong một bài riêng: Nợ xấu nhóm 3 vay được ở ngân hàng nào?
Một lưu ý trước khi bạn tìm nơi vay mới: vay thêm để trả nợ cũ khi đang ở nhóm 3 gần như luôn khiến tình hình tệ hơn, vì chi phí của khoản vay mới cao hơn khoản cũ. Phương án nên cân nhắc trước tiên là liên hệ chính đơn vị bạn đang nợ để đề nghị cơ cấu lại thời hạn trả nợ hoặc miễn giảm lãi phạt.
Cách tự tra cứu nhóm nợ của mình
Trước khi làm bất kỳ điều gì khác, bạn cần biết chính xác mình đang thuộc nhóm nào. Không ít người nghĩ mình ở nhóm 3 nhưng thực ra chỉ nhóm 2, mà ở nhóm 2 thì cơ hội vay vốn vẫn còn khá lớn.
Bạn có thể tự kiểm tra hồ sơ tín dụng của bản thân thông qua cổng thông tin cho khách hàng vay của CIC hoặc qua ứng dụng iCIC. Bạn phải đăng ký tài khoản và xác thực danh tính bằng CCCD cùng ảnh chân dung. Kết quả sẽ cho thấy nhóm nợ hiện tại và lịch sử 5 năm gần nhất.
Đừng mất tiền thuê bên thứ ba “tra CIC hộ”. Bạn hoàn toàn tự làm được việc này, còn giao CCCD cho người lạ chỉ làm tăng nguy cơ bị lạm dụng danh tính.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Nợ xấu nhóm 3 là quá hạn bao nhiêu ngày?
Là trễ hạn từ 91 đến 180 ngày, căn cứ Thông tư 31/2024/TT-NHNN. Bên cạnh đó, khoản nợ cũng có thể bị xếp vào nhóm 3 nếu từng được cơ cấu lại thời hạn trả nợ hoặc miễn giảm lãi, dù chưa đủ 91 ngày.
Chưa trả nợ thì sau 5 năm có tự được xóa?
Không. Mốc 5 năm được tính từ ngày kết thúc thông tin tiêu cực, nghĩa là từ khi bạn đã trả hết nợ. Nợ còn treo thì đồng hồ vẫn chưa bắt đầu đếm.
Nợ xấu nhóm 3 dưới 10 triệu thì thế nào?
Đây là trường hợp có lợi nhất. Căn cứ chính sách cung cấp thông tin của CIC, khoản nợ xấu có dư nợ dưới 10 triệu đồng sẽ được ngừng cung cấp thông tin ngay khi bạn tất toán và tổ chức tín dụng đã báo cáo, thay vì phải đợi 5 năm.
Có dịch vụ nào xóa nợ xấu CIC không?
Không. Chẳng có cá nhân hay tổ chức nào xóa được lịch sử nợ xấu theo yêu cầu. Mọi dịch vụ thu tiền để xóa nợ xấu đều là lừa đảo, lại còn kéo theo rủi ro bị lạm dụng CCCD.
Chỉ nợ vài triệu, sao cả hồ sơ lại bị xếp nhóm 3?
Bởi toàn bộ dư nợ của một khách hàng được phân loại theo nhóm nợ tệ nhất hiện có. Chỉ một khoản vay nhỏ trễ hạn trên 90 ngày cũng đủ kéo cả hồ sơ xuống nhóm 3.
Nợ xấu nhóm 3 có được mua trả góp không?
Phần lớn công ty tài chính đều tra CIC trước khi duyệt hồ sơ trả góp, vì vậy khả năng được duyệt khi ở nhóm 3 rất thấp. Trả góp qua thẻ tín dụng cũng không khả thi vì bạn sẽ bị từ chối khi mở thẻ.
Tổng kết
Nợ xấu nhóm 3 là khoản nợ trễ hạn 91 – 180 ngày, cũng là mức đầu tiên bị ghi nhận là nợ xấu trên CIC. Nó tác động thực sự đến khả năng vay vốn, nhưng không làm bạn bị truy tố và không tự động khiến bạn bị cấm xuất cảnh, hai nỗi lo bị phóng đại nhiều nhất.
Nếu chỉ ghi nhớ một điều, hãy nhớ điều này: đồng hồ 5 năm chỉ bắt đầu đếm kể từ ngày bạn tất toán, còn với dư nợ dưới 10 triệu đồng thì chẳng cần đợi 5 năm. Vì vậy, gom tiền trả dứt điểm khoản nợ nhỏ chính là việc đáng làm nhất mà bạn có thể thực hiện ngay hôm nay.
Bài viết chỉ mang tính tham khảo thông tin, không phải tư vấn tài chính hay pháp lý cá nhân. Các căn cứ pháp lý được trích dẫn tại thời điểm cập nhật và có thể thay đổi. Để nắm chính xác tình trạng hồ sơ, hãy tra cứu trực tiếp trên CIC hoặc liên hệ tổ chức tín dụng mà bạn đang có khoản vay. Tham khảo thêm các bài viết khác tại Ơi Vay.
